عسل طبیعی بهترین خوراکی دنیا را بهتر بشناسیم

مطمئن هستم بارها و بارها عسل خورده‌اید و اکنون به دنبال این هستید تا اطلاعات بیشتر و دقیقتری در رابطه با عسل  طبیعی و انواع عسل  به دست آورید. خب در این مقاله و مطالب پیوسته به آن می‌تواند اطلاعات کافی در این باره کسب کنید.

اینکه عسل چگونه تهیه می‌شود؟ شرایط نگهداری عسل چیست؟ آیا عسل خراب می‌شود؟ انواع عسل کدام هستند؟ و چند  سئوال دیگر در مطلب پاسخ داده می‌شود.

عسل طبیعی بهترین خوراکی دنیا

عسل چیست؟

عسل  یک واژه عربی است که در فارسی آن را انگبین می‌گویند و عبارت است از شهد گل‌ها که زنبورعسل توسط خرطوم کوچک خود آن را مکیده و از راه دهان به کیسه بسیار کوچک خود موسوم به کیسه عسلی وارد می‌کند. در این کیسه شهد گل با  آنزیم‌های خاصی ترکیب و پایه عسل تهیه می‌شود.

وقتی میزان شهد جمع‌آوری‌شده به حدود “۴۰” میلی‌گرم رسید، گل‌ها را رها کرده و به سمت کندو پرواز می‌کند. در طول مسیر یک سوم رطوبت این شهد تبخیر می‌شود. یعنی حدوداً از هر سه گرم شهدی که زنبور به کندو می‌آورد، یک گرم عسل به دست می‌آید.

جالب است بدانید برای تهیه یک کیلو عسل، زنبور باید شهد یک میلیون گل را جمع و به کندو حمل کند. برای اینکار باید ۵۰ هزار پرواز انجام دهد جالب‌تر این است که زنبورعسل خاصیت ثابت گلی دارد، یعنی تا وقتی‌که مشغول جمع‌آوری شهد یک نوع گل است، روی سایر گل‌ها نمی‌نشیند.

شیرینی عسل به خاطر مونوساکاریدها، فروکتوز و گلوکز درون آن است و شیرینی نسبی آن در شبیه ساکارز است. میزان کالری عسل حدود ۳۲۵ کیلو کالری انرژی در هر ۱۰۰ گرم است.

عسل به لحاظ داشتن برخی مواد تخمیری، بیشترین کمک را به هضم غذا در میان خوراکی‌ها دارد. همچنین به خاطر به خاطر آنزیم دیاستاز موجود در آن چربی‌های اطراف قلب را برطرف می‌کند. به همین دلیل مصرف آن به سالخوردگان و بیماران قلبی توصیه می‌شود.

زنبورها عسل تولیدی خود را در خانه‌های مخصوص خود ( کندو یا شان )  که به شکل ۶ وجهی و از جنس موم است ذخیره می‌کنند.

تولید عسل

بیشترین مقدار تولید عسل توسط زنبورداران در کندوهایی انجام می‌شود که به صورت سنتی یا مدرن در رویشگاه‌های طبیعی گیاهان ، باغ‌ها و مزارع  نصب می‌شوند. علاوه بر این مقداری نیز به صورت وحشی و طبیعی تولید می‌شود و برخی افراد با جستجو در دل طبیعت آنها را شکار می‌کنند. عسل وحشی به مقدار بسیار کم و قیمت بسیار زیاد عرضه می‌شود.

تولید عسل یکی از مشاغلی است که در کشور ما و بسیاری از مناطق جهان افراد زیادی را به خود مشغول کرده و درآمد نسبتا مناسبی را ایجاد می‌کند.

زنبورهای عسل علاوه بر تولید عسل طبیعی، محصولات جنبی ارزشمند دیگری مثل ژل رویال، گرده گل یا گرده زنبور و بره موم نیز تولید می‌کند که در سالهای اخیر بسیار مورد توجه واقع شده است. این محصولات عمدتا جنبه درمانی و تقویتی دارند.

زنبورعسل در گرده افشانی و افزایش باروری محصولات کشاورزی و میوه‌ها نیز، موجودی غیر قابل جایگزین است و به همین خاطر سازمان جهانی غذا و کشاورزی یا فائو FAO  روز بیستم مِی هر سال را به عنوان «روز جهانی زنبور» نامگذاری کرده‌است.

اثرات ضد میکروبی

تقریبا هیچ میکروبی در عسل رشد نمی‌کند و زنده نمی‌ماند به همین دلیل عسل مهروموم شده تا هزاران سال فاسد نمی‌شود.

این ماده به علت خاصیت اسیدی خاص خود، مقدار بسیار کم رطوبت و  وجود هیدروژن پراکسید به سختی فاسد می‌شود و از همین روی نگهداری و جابجایی آن آسان است.

تحقیقات جدید دانشمندان و تجربه‌ی حکمای طب سنتی که ریشه در ادیان الهی دارد عسل را داروی و شفایی برای بیماری‌های معرفی کرده است. در قرآن مجید نیز از این ماده شفا بخش و شگفت انگیز بودن زندگی زنبورهای عسل یاد شده و حتی سوره‌ای به نام نحل ( زنبور عسل ) وارد شده است.

خاصیت درمانی و شفا بخشی عسل باعث شده از این ماده بعنوان دارو یا مکمل‌ خوراکی درمانی در سطح وسیع استفاده شود. علاوه بر این خواص ضدعفونی‌کنندگی نیز دارد و برای درمان زخم، عفونت و سوختگی نیز از آن استفاده می‌کنند.

ترمیم زخم و سوختگی

زمانی که عسل با پوست بدن تماس پیدا می‌کند، آنزیم گلوکز اکسیداز که توسط زنبورها در عسل ایجاد شده است به‌آرامی آزاد می‌شود و پراکسید هیدروژن ضدعفونی‌کننده به میزان زیادی آزاد می‌شود و می‌تواند در حدی که به خود بافت آسیب نرساند، باکتری‌ها را نابود کند. در ادامه با جذب مایعات و تقویت منطقه آسیب‌دیده باعث رشد سلولی و جلوگیری از خشک شدن زخم می‌شود.

فعالیت استمیک ( اسمزی ) عسل باعث حضور یک‌لایه از مایع بین بافت‌ها و بانداژ می‌شود و باعث می‌شود در هنگام نیاز بدون درد جابه‌جا شود و سلول‌های جدید پاره نشود. به همین جهت در برخی بیمارستان‌های دنیا برای درمان زخم‌ بستر از ترکیبات آن استفاده می‌شود. در حال حاضر پمادهایی از ترکیب عسل و بره موم برای بهبود زخم و سوختگی تهیه شده که می‌توانید از همین وبسایت تهیه کنید.

شیرین کننده‌ی طبیعی

عسل شیرین‌کننده‌‌‌ای است طبیعی، که از هزاران سال قبل از آن استفاده می‌شده. قبل از شناخت شدن نیشکر و استخراج  شکر از آن، عسل تنها ماده خوراکی بوده که برای شیرین کردن غذا توسط بشر استفاده شده است. اما به تدریج و به دلیل تولید ارزان و فراوان قند و شکر جایگاه خود را از دست داده است.

امروزه با توجه مضررات فراوان قند و شکر سفید، مردم دوباره به فکر محصولاتی بعنوان جایگزین شکر افتاده‌اند که برخی طبیعی و برخی مصنوعی هستند در این بین عسل طبیعی و پودر عسل دوباره در حال پیدا کردن جایگاه قدیمی خود هستند.

ترکیبات عسل طبیعی

ترکیبات و مواد معدنی اصلی موجود در عسل عبارتند از:

  • گلوکز، فروکتوز
  • منیزیم، پتاسیم، کلسیم، کلرید سدیم، گوگرد، مس، ید، آهن و فسفات
  • ویتامین‌های B1، B2، B6، B3، B5 و C

( توضیحات تکمیلی این بخش را می‌توانید در تصویر اینفوگرافیک روبرو  مشاهده کنید. ( برای مشاهده کامل و دقیق میتوانید عکس را ذخیره نمایید )

در طول مسیر بین کندو و جمع آوری شهد گلها توسط زنبور، حدود یک‌سوم رطوبت عسل را از دست می‌دهند. بعد از این رطوبت اضافی عسل با بال زدن زنبورها تبخیر می‌شود. با این حساب رطوبت عسل‌هایی که در کندو نگهداری می‌شوند حدود ۱۷ تا ۲۵ درصد است.

میزان رطوبت در مناطق مختلف کشور متفاوت است؛ مثلا در مناطق شمال کشور میزان رطوبت عسل بیشتر و در مناطق کوهستانی کشور، میزان رطوبت کمتر و عسل کوهستان غلیظتر می‌باشد.

اجزای تشکیل دهنده عسل طبیعی

دسته بندی عسل

برای دسته بندی عسل از چند روش استفاده می‌شود. معمولا عسلها یا با نام منطقه‌ی برداشت شده نامگذاری می‌شوند مثل عسل کردستان، عسل سبلان و غیره، یا بر اساس گیاه غالب مصرف شده توسط زنبور مثل عسل آویشن.

وقتی گیاه غالب یک منطقه از یک گونه خاص باشد مثل یونجه یا آویشن … و کندوهای زنبور در آن منطقه قرار داده شده باشند عسلی که برداشت می‌شود را عسل تک گل می‌گویند. هر چند هرگز ۱۰۰% شهد نوشیده شده توسط زنبورها از یک نوع گیاه نیست. معمولا وقتی بیش از ۵۰% گیاه غالب منطقه از یک نوع باشد به آن عسل تک گل می‌گویند.

در مقابل وقتی پوشش گیاهی منطقه‌ای بسیار متنوع باشد محصول برداشت شده را عسل چند گیاه یا عسل چهل گیاه نامگذاری می‌کنند. هر چند بهتر است این عسل به نام منطقه نامگذاری شود.

شان عسل چیست؟

عسلی که هنوز در خانه‌های ۶ وجهی خود قراردارد و از آن خارج نشده شان یا قاب عسل گفته می‌شود.

شان علاوه بر عسل حاوی مقادیری موم، گرده گل، لارو حشره و احتمالا بره موم و ذرات خارجی دیگر باشد که لازم است تصفیه شود. اینکار با عبور از صافی های پارچه‌ای یا فلزی انجام می‌شود.

ساخت خانه‌های ۶ وجهی برای زنبورها کار سختی است و برای آن لازم است تا عسل زیادی مصرف شود تا موم تولید شود بنابراین زنبورداران برای صرفه‌جویی عسل از موم‌های مصنوعی استفاده می‌کنند. وقتی شان عسل توسط زنبور ساخته شده باشد اصطلاحا موم خود بافت نامیده می‌شود.

اگر عسل با موم یا شان عسل می‌خرید باید توجه کنید که درب هریک از سلول‌ها با پولک بسته شده باشد. در اینکار تقلب‌های زیادی انجام می‌شود. اگرچه موم عسل خواص درمانی دارد باید مطمئن شوید موم عسل طبیعی و خود بافت است در غیر این صورت بهتر است از مصرف و خوردن آن خودداری کنید. برخی زنبورداران از ترکیبات پارافین برای  ساخت کندو به زنبور کمک می‌کنند. به چنین شان‌ی موم مصنوعی نیز می‌گویند که خوراکی نیست.

جویدن موم طبیعی عسل خواص دارویی و درمانی نیز دارد. اما بیشترین استفاده تجاری آن برای تهیه محصولات آرایشی است. بهترین برندهای آرایشی دنیا از موم طبیعی برای اینکار استفاده می‌کنند.

رنگ عسل

یکی از ویژگی‌های عسل که نظرات غیرکارشناسانه‌ای را با خود یدک می‌کشد رنگ عسل است. عسل‌ها بر اساس نوع گیاه، منطقه جغرافیایی و فصول مختلف تغییر رنگ می‌دهند.

اینکه عسل سیاه یا تیره دارای کیفیت بهتری است باور درستی نیست. چراکه عسل با گذر زمان و حتی قرار گرفتن در نور آفتاب و حرارت دیدن زیاد هم تیره رنگ می‌شود و همه اینها باعث افت کیفیت آن می‌شود.

طیف رنگی عسل از بی‌رنگ تا سیاه متنوع است و هرکدام دارای خواص منحصربه فرد خود هستند.

رنگ انواع عسل طبیعی

بهترین روش نگهداری

سئوال دیگری که معمولا پرسیده می‌شود راجع به نگهداری عسل است.

خوشبختانه نگهداری عسل بسیار ساده و راحت است و نگرانی خاصی ایجاد نمی‌کند. کافی است آنرا در ظروف دربسته که هوا وارد آن نشود قرار دهید و در دمای اتاق نگهداری کنید. بهترین دما برای آن حدود ۱۰ تا ۲۲درجه سانتیگراد است. از نور مستقیم آفتاب نیز دور نگه دارید. می‌توانید درون کابیت آشپزخانه سالها نگهداری کنید.

ظروف شیشه‌ای بهترین گزینه برای نگهداری عسل هستند. بعد از آن می‌توانید از ظروف پِت استاندارد نیز استفاده کنید. اما برای نگهداری عسل برای طولانی مدت از ظروف فلزی استفاده نکنید. همانطور که قبلا اشاره شد عسل خاصیت اسیدی دارد و با ظروف فلزی واکنش نشان می‌دهد.

نگهداری عسل برای طولانی مدت یا در هوای سرد ممکن است باعث شکرک زدن عسل یا کریستاله شدن آن شود. شکرک زدن عسل مشکلی برای آن ایجاد نمی‌کند و درخواص آن تغییری نمی‌دهد. تنها باعث تغییر ظاهر آن می‌شود. برای اطلاعات بیشتر و رفع شکرک عسل، مقاله شکرک زدن عسل را مطالعه کنید.

عسل ارگانیک

محصول ارگانیک به محصولی گفته می‌شود که اولاً منشأ آن کاملاً طبیعی باشد. ثانیاً در فرایند تولید آن از هیچ گونه ماده شیمیایی یا فرآیندی که باعث تغییر در ماهیت طبیعی مواد تشکیل دهنده می‌شود، استفاده نشده باشد.

بنابراین به عنوان مثال یک عسل صد در صد ارگانیک، محصولی است که زنبورها هیچگونه تماس با دارو یا آفت کش‌ها نداشته‌اند و تنها از گیاهان خود رو یا طبیعی‌ای استفاده کرده‌اند که به دور از هرنوع کود و سموم شیمیایی رشد کرده‌اند. ثانیاً در مراحل تولید محصول و بسته‌بندی نهایی، هیچ نوع ماده شیمیایی به آن اضافه نشده باشد.

تولید چنین محصولاتی بسیار سخت و گرانقیمت است و معمولا به سختی یافت می‌شود. در این بین، یکی از محصولات هپی هانی به نام عسل فوراور که تولید یک شرکت امریکایی است به گفته آن شرکت یک عسل کاملا ارگانیک است.

بهترین عسل ایران

ایران از نظر گیاهان دارویی دارای منابع بسیار غنی‌ای است که در بسیاری از دیگر کشورها یافت نمی‌شود. از این رو عسل‌های که در چنین مناطقی برداشت می‌شوند جزو بهترین عسل‌های دنیا هستند.

از طرفی متاسفانه تقلب در تولید عسل نیز به اشکال مختلف بسیار رایج است و شاید بتوان گفت بیش از نیمی از عسل تولیدی که در فروشگاه‌های بزرگ و سوپر مارکتهای عمومی یافت می‌شود عسل تقلبی است یا کیفیت استاندارد را ندارد. این موضوع در مقاله دیگری مورد بررسی قرار گرفته است.

برای تهیه عسل مرغوب بهتر است از فروشگاه‌های تخصصی که تنها عسل و محصولات مرتبط آنرا عرضه می‌کنند، انتخاب هوشمندانه‌تری است.

هر کدام از گیاهان در طبیعت دارای خواص منحصر به فرد و ارزشمندی است که در جای خود بهترین است. خدواند به زنبورهای عسل الهام کرده تا بهترین آنها را جمع‌آوری کنند و از آن عسل شفا بخش بسازند. هر عسل واقعا طبیعی میتواند بهترین عسل باشد. اما برخی آنها معروفیت بیشتری پیدا کرده‌اند.

در این قسمت چند نمونه از عسل‌های معروف ایران در جدول زیر عنوان شده که برخی از آنها را می‌توانید از همین فروشگاه سفارش دهید.

ویژگی‌های منحصربه‌فرد عسل:

۱ – به‌راحتی هضم می‌شود: مولکول‌های قند موجود در آن می‌توانند به‌راحتی به سایر قندها تبدیل شوند، به همین جهت حتی حساس‌ترین معده‌ها نیز می‌تواند آن را به‌سادگی هضم کند.

۲ – منبع بسیار خوبی از آنتی‌اکسیدان است: نقش بزرگی در جلوگیری از سرطان و همچنین بیماری‌های قلبی دارد.

۳ – سطح کالری آن پایین است: در مقایسه با سایر مواد قندی ۳۵%  کمتر کالری دارد، هرچند انرژی آن بسیار بالاست، اما به وزن بدن شخص اضافه نمی‌کند.

۴ – به‌سرعت در خون پخش می‌شود: وقتی با میزان مناسبی آب مخلوط شود. پس از ۷ دقیقه در جریان خون پخش می‌شود و با آزادسازی مولکول قند به عملکرد بهتر مغز که اصلی‌ترین مصرف‌کننده قند در بدن است، کمک می‌کند و مانع بروز خستگی می‌شود.

۵ – در سلامت و ساخت عوامل خونی مؤثر است: بخش مهمی از انرژی موردنیاز برای رفع کم خونی را تأمین می‌کند، به‌علاوه باعث پاکسازی خون می‌شود.

برای مشاهده محصولات هپی هانی به صفحه خرید عسل طبیعی مراجعه کنید

۴ ۳ آراء
رأی دهی به مقاله / متن