طبع عسل چیست؟ گرم است یا سرد؟

عسل بر اساس طب سنتی ایرانی، ماده‌ای با طبع گرم شناخته می‌شود؛ اما نکته مهم اینجاست که طبع و خواص انواع عسل یکسان نیست. طبع عسل به گیاهی که زنبور از آن تغذیه کرده وابسته است؛ برای همین برخی انواع عسل مانند عسل کنار، سماق یا زرشک، طبعی نسبتاً خنک دارند، در حالی‌که اغلب عسل‌های تک‌گل مانند آویشن، سیاه‌دانه یا مرکبات طبع گرم دارند.

در این صفحه، ابتدا مفهوم طبع عسل را ساده توضیح می‌دهیم، سپس در جدول زیر خواص، طبع و بهترین کاربرد هر یک از انواع عسل هپی هانی را مشاهده خواهید کرد.

طبع در طب سنتی ایرانی یعنی چه؟

در طب سنتی ایران، هر ماده غذایی بر اساس تأثیری که (به باور این مکتب) بر مزاج بدن می‌گذارد، در یکی از چهار دسته «گرم»، «سرد»، «تر» و «خشک» قرار می‌گیرد. این تقسیم‌بندی ریشه در طب سنتی و تجربی چند صد ساله دارد، اما لازم است صادقانه بگوییم که مفهوم طبع، در چارچوب علم تغذیه مدرن به این شکل تعریف‌شده و اندازه‌گیری‌پذیر نیست؛ در عوض علم امروز خواص عسل را از طریق ترکیبات آن (آنتی‌اکسیدان‌ها، آنزیم‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی) بررسی می‌کند.

با این حال، بسیاری از افراد همچنان بر اساس تجربه شخصی و آموزه‌های طب سنتی، طبع مواد غذایی از جمله عسل را در انتخاب روزانه خود در نظر می‌گیرند؛ به همین دلیل در جدول زیر، هم طبع سنتی و هم خواص هر نوع عسل را کنار هم آورده‌ایم تا انتخابی آگاهانه داشته باشید.

چرا طبع عسل برای انتخاب شما مهم است؟

• افرادی که طبق طب سنتی مزاج گرم دارند (مانند علائمی چون گرمای بدن، تشنگی زیاد یا جوش‌های پوستی) معمولاً عسل‌های با طبع خنک‌تر مانند عسل کنار یا زرشک را ترجیح می‌دهند.
• افرادی با مزاج سرد (مانند دست و پای سرد، ضعف گوارشی یا کم‌انرژی بودن) بیشتر به سمت عسل‌های گرم مانند آویشن، سیاه‌دانه یا گون تمایل دارند.
• در فصل‌های مختلف سال نیز برخی افراد ترجیح می‌دهند طبع عسل مصرفی خود را متناسب با فصل تغییر دهند.

خواص انواع عسل، فراتر از طبع

خواص عسل تنها به طبع آن محدود نمی‌شود. ترکیبات گیاه مبدأ ، باعث می‌شود هر نوع عسل خواص اختصاصی خودش را داشته باشد؛ برای مثال عسل گشنیز به خاصیت آرام‌بخشی، عسل یونجه به خون‌سازی و عسل سماق به کمک به کنترل قند خون شناخته می‌شود. در جدول زیر، خواص، طبع، بهترین کاربرد و نکات احتیاط هر نوع عسل هپی هانی را به‌طور کامل مشاهده می‌کنید.

سوالات متداول درباره طبع عسل

آیا عسل طبعش گرم است؟ اغلب انواع عسل طبق طب سنتی گرم محسوب می‌شوند، اما برخی انواع مانند عسل کنار، سماق و زرشک طبع خنک‌تری دارند.

افراد با مزاج گرم چه عسلی بخورند؟ معمولاً عسل‌های با طبع خنک‌تر مانند عسل کنار یا زرشک برای این افراد مناسب‌تر است؛ اما در هر صورت مصرف عسل برای بیماران دیابتی نیازمند مشورت پزشک است.

طبع عسل با علم امروز چگونه توضیح داده می‌شود؟ علم تغذیه مدرن به‌جای طبع، خواص عسل را بر اساس ترکیبات آن مانند آنتی‌اکسیدان‌ها، آنزیم‌ها و ویتامین‌ها بررسی می‌کند؛ طبع بیشتر مفهومی برگرفته از طب سنتی و تجربی است.